[Docs] [txt|pdf] [draft-ietf-run-ne...] [Diff1] [Diff2]

ENFORMASYONEL

Network Working Group                                       S. Hambridge
Request For Comments: 1855                                   Intel Corp.
FYI: 28                                                        Ekim 1995
Kategori: Enformasyonel


                          Ağ Etiği Yönergesi

Bildirinin Durumu

   Bu bildiri internet topluluğu için bilgi sağlamaktadır, hiçbir tür 
   internet standartını belirlemez. Ayrıca dağıtımı ile ilgili bir 
   sınırlama yoktur.
	
Özet 

   Bu döküman, organizasyonların kendileri için alıp kullanabilecekleri, 
   asgari ağ etiği dizinini belirler. Döküman, uyarlamayı kolaylaştırmak
   ve belirli bir maddeyi daha kolay bulabilmek için, kasten bu biçimde 
   yazılmıştır. Bu yapı aynı zamanda bireyler, kullanıcı ve yöneticiler 
   için "en az sayıda kural" prensibini sağlamaktadır. Bu bildiri 
   IETF'in RUN (Responsible Use of Network / Ağın Sorumlu Kullanımı) 
   adlı çalışma grubunun bir yapımıdır.

Başlangıç için Notlar

   Bu başlık bildirinin aslına dahil değildir. [RFC 1855] 
   
   Bildirinin çeviri taslağı Neslihan Turan ve Işık Mater tarafından  
   hazırlanmış, düzenlemesi Barış Büyükakyol tarafından yapılmıştır.
   
   Bildiri içerisinde; artık ilgi seviyesi haricinde pek kullanılmayan
   teknolojilere ait yönergeler de mevcut. Fakat bu yönergeler söz 
   konusu sistemlerin teknik altyapılarından bağımsız (büyük oranda) 
   biçimde işlenmiş. Güncel platformlar, teknik açıdan farklı çalışıyor  
   olsa da eski ve yeni arasında işleyiş bakımından ciddi bir fark
   bulunmamakta. Dolayısı ile bildiri içerisinde okuyacağınız maddeler, 
   aynı işlevdeki her servis, sistem, platform için rahatlıkla 
   uygulanabilir.  

   Bildiri içerisinde bazı maddelerin nedenleri maliyetlere bağlanmıştır.  
   İnternet için konuşulduğunda uzun denebilecek bir süredir, maliyet 
   hesapları doğrudan bu biçimde yapılmıyor. Fakat mevcut değişim ile 
   internetin farklı teknik özelliklerdeki araçlarla ve hayatın birçok
   alanında kullanılabilecek hale geldiği düşünüldüğünde bu prensiplerin  
   uygulanması faydasını korumakta. Ayrıca bu prensiplerin uygulanması; 
   kullanılan sistem ve ona bağlı araçların çalışma şekilleri ile ilgili 
   bir takım bilgiler gerektireceğinden kullanım pratiklerinin gelişmesi
   adına da büyük ölçüde katkı sağlayacaktır.


Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 1]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                   Ekim 1995


Konu Başlıkları

   1.0.  Giriş . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   2
   2.0.  Bire Bir İletişim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   3
     2.1.  Kullanıcı Yönergesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   3
       2.1.1.  E-posta için  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   3
       2.1.2.  Konuşma için  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   7
     2.2.  Yönetici konuları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   8       
   3.0.  Birden Çoğa İletişim  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   8
     3.1.  Kullanıcı Yönergesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   8
       3.1.1.  E-posta Listeleri ve NetNews için Genel Yönerge . . .   8
       3.1.2.  E-posta Listesi Yönergesi . . . . . . . . . . . . . .  11
       3.1.3.  NetNews Yönergesi . . . . . . . . . . . . . . . . . .  14
     3.2.  Yönetici Yönergesi  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  14
       3.2.1.  Genel Sorunlar  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  14
       3.2.2.  E-posta Listeleri . . . . . . . . . . . . . . . . . .  14
       3.2.3.  NetNews . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  14
     3.3.  Moderator Yönergesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  15
       3.3.1.  Genel Yönerge . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  15    
   4.0.  Bilgi Servisleri  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  15
     4.1.  Kullanıcı Yönergesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  15
       4.1.1.  Genel Yönerge . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  15
       4.1.2.  Gerçek Zamanlı İnteraktif Servisler Yönergesi . . . .  17
     4.2.  Yönetici Yönergesi  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  18
       4.2.1.  Genel Yönerge . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  18
   5.0.  Derlenmiş Kaynakça  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  19
   6.0.  Güvenlik Hususları  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  22
   7.0.  Yazarın Adresi  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  22

1.0  Giriş

   Geçmişte, internet kullanan insan nüfusu internetle büyüdü, teknik 
   olarak istekli ve iletişim kurallarının doğasını anlamış 
   durumdalardı. Bugün, internet kullanıcıları topluluğu, ortama yabancı
   insanları da içermekte. Bu "acemiler" kültüre yabancılar, ayrıca 
   iletim/iletişim ve protokoller hakkında bilgiye ihtiyaç duymuyorlar. 
   Bu yeni kullanıcılara bir an önce internet kültürünü kazandırmak 
   amacıyla; bu rehber, organizasyonların ve bireylerin kendi 
   kullanımları için sahiplenebilecekleri, bir dizi davranış önermekte. 
   Bireyler internet erişimlerini kimin sağladığı farketmeksizin 
   (bu özel bir hesap, üniversitedeki bir öğrenci hesabı ya da tüzel 
   kişilik aracılığı ile edinilen bir Internet Servis Sağlayıcısı 
   olabilir.) farkında olmalılar ki bu kuruluşlar, e-posta ya da 
   herhangi bir gönderi için uygun olanın ne olduğu, kendinizi nasıl 
   tanıtacağınız ve e-posta ve/veya dosyaların mülkiyetleri hakkında 
   yönetmeliklere sahipler. Özel yönergeler ile ilgili için yerel 
   yönetimlere danışıldığından emin olunmalı.





Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 2]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                   Ekim 1995


   Biz bu materyeli 3 kısım olarak düzenledik: e-posta ve konuşmaları 
   içeren bire bir iletişim, e-posta listelerini ve ağ haberlerini içeren
   birden çoğa iletişim ve ftp, WWW, Wais, Gopher, MUDs ve MOOs'u içeren
   bilgi hizmetleri. Sonunda ise referans için kullanılabilir seçilmiş 
   bir kaynakçaya sahibiz.

2.0  Bire Bir İletişim (elektronik posta, konuşma)

   Biz bire bir iletişimi; iki insanın yüz yüzelermişcesine iletişim 
   kurması yani bir dialog olarak tanımlıyoruz. Genellikle, insanlarla
   etkileşimde nezaket kuralları her durumda geçerli olmalı, (örneğin; 
   ses tonu ve vücut dilinden yapılan çıkarımlar) bu internette 
   iki katı önem arz ediyor. E-posta ve konuşma ile alakalı ağ etiği 
   hakkında detaylı bilgi için seçilen kaynakçadaki [1,23,25,27] 
   referansları inceleyiniz.

2.1 Kullanıcı Yönergesi

2.1.1 E-posta için:

    - Bir internet sağlayıcısı üzerinden kendi internet erişiminiz 
      olmadığı müddetçe, işvereninizin e-postalar üzerindeki 
      hakimiyetini kontrol ettiğinizden emin olun. 

    - Bir şifreleme aracı (yazılımsal veya donanımsal) kullanmadığınız 
      müddetçe, internetteki e-postanın güvende olmadığını kabul etmiş 
      olmalısınız. Bir posta kartına koymayacağınız hiçbir şeyi asla bir 
      e-posta içeriğine de koymayın.

    - Çoğalttığınız materyalin telif hakkına saygı duyun. Neredeyse her 
      ülkenin telif hakkı yasaları vardır.

    - Eğer almış olduğunuz bir mesajı yönlendiriyor ya da yeniden 
      gönderiyorsanız, kelimeleri değiştirmeyin. Eğer mesaj size kişisel
      olarak gönderilmişse ve siz onu bir gruba yeniden gönderiyorsanız, 
      öncelikle izin almalısınız. Mesajı kısaltmış ya da ilgili kısımdan 
      alıntı yapmış olabilirsiniz ama bunu yaparken ifade edilmek 
      isteneni koruduğunuzdan emin olun.

    - E-posta ile asla "zincirleme ileti" göndermeyin. İnternette 
      "zincirleme ileti" yasaktır.

    - Kabul gören bir kanı: Ne gönderdiğiniz hususunda muhafazakar, ne 
      aldığınız hususunda ise liberal olun. Tahrik edilmiş olsanız bile, 
      öfkeli mesajlar göndermemelisiniz. Öte yadan, hiddetli mesajlara 
      maruz kalırsanız şaşırmamalısınız, aynı hiddetle karşılık vermemek 
      sağduyulu bir harekettir.




Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 3]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                   Ekim 1995


    - Genellikle, bir mesajı cevaplamadan önce mevcut konudaki e-posta 
      akışında bulunan tüm gönderileri kontrol etmek iyi bir fikirdir. 
      Bazen sizden yardım (ya da bazı hususların açıklık kazanmasını) 
      isteyen bir kişi, etkin biçimde "Boşver" anlamına gelen başka bir 
      mesaj da göndermiş olabilir. Ayrıca cevapladığınız mesajın sizi 
      muhattap aldığına da emin olun. Esas alıcı olmak yerine yalnızca 
      konu ile ilişkilendirilmiş de olabilirsiniz.

    - Alıcı için işleri kolaylaştırın. Çoğu e-posta istemcisi geri dönüş 
      adresinizin bulunduğu başlık bilgisini ihmal eder. İnsanların 
      sizin kim olduğunuzu bildiklerinden emin olmak için, mesajınızın 
      sonunda iletişim bilgilerinizin olduğu bir ya da iki satır 
      bulunduğuna emin olun. Bu dosyayı önceden hazırlayıp mesajınızın 
      sonuna ekleyebilirsiniz. (Bazı e-posta istemcileri bunu otomatik 
      olarak yapar.) Internet jargonunda bu, imza (".sig","signature") 
      dosyası olarak bilinir. İmza dosyanız kartvizit yerini alır. 
      (Farklı koşullar için birden fazla olabilirler.) 

    - E-posta adresini yazarken dikkatli olun. Bazı adresler tek bir 
      kişiye aitmiş gibi görünseler de aslında bir gruba ait 
      olabilirler. Kime gönderdiğinizin bilincinde olun.

    - Cevaplarken kopya yollanacaklar listesini (cc) inceleyin. 
      Eğer mesajlar ikili iletişim halini aldıysa insanları dahil 
      etmeyin.

    - Genellikle, internet kullanıcılarının çoğunun, internet ve onun 
      işleyişi hakkında genel soruları cevaplayacak vakitleri olmaz. 
      Karşıdakinin talebi olmaksızın, isimlerini e-posta listelerinde ya
      da RFC'lerde görmüş olabileceğiniz kişilere, bilgi alma amaçlı 
      e-postalar göndermeyin.

    - İletişim kurduğunuz insanların dünya genelinde bulunduğunu 
      hatırlayın. Acilen cevaplanmasını istediğiniz bir mesaj gönderiyor
      olsanız da, mesajı alan kişi mesaj ulaştığında evde uyuyor 
      olabilir. E-postanın ulaşmadığını ya da umursanmadığını düşünmeden
      önce onlara uyanmaları, işe gitmeleri ve oturum açmaları için şans 
      tanıyın. 
	
    - Uzun veya kişisel bir söyleme başlamadan önce tüm adresleri 
      doğrulayın. Ayrıca, alıcının mesajı okumanın ve cevaplamanın uzun 
      olduğunu bilmesi adına, konu başlığında "Uzun" sıfatını kullanmak 
      da iyi bir uygulamadır. 100 satırın üstü uzun olarak görülebilir.

    - Yardım için kiminle iletişim kurulacağını bilin. Genellikle 
      kaynaklar elinizin altında olacaktır. Bölgesel olarak yazılım ve
      sistem problemlerinizde size yardım edebilecek insanları kontrol 
      edin. 



Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 4]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                   Ekim 1995


      Aynı zamanda sorgulanabilir ya da illegal bir şey karşısında
      kime gidileceğini bilin. Çoğu site aynı zamanda bilgili kullanıcı 
      diyebileceğimiz "Postmaster"a sahip, yani e-posta ile yardım almak 
      için bu adreslere de ulaşabilirsiniz.

    - Unutmayın ki alıcı sizden farklı bir dil, kültür ve mizaca sahip 
      olabilir. Tarih formatlarının, ölçü birimlerinin ve deyimlerin iyi 
      iletilemeyeceğini hatırlayın. İstihzadan özellikle kaçının.

    - Büyük-küçük harf kullanımına dikkat edin. "BÜYÜK HARFLER 
      BAĞIRIYORMUŞSUNUZ GİBİ GÖRÜLEBİLİR."

    - Vurgulama için semboller kullanın. Örn. "Demek istediğim *bu*." 
      Altını çizmek için alt tire kullanın. Örn. "_Savaş ve Barış_ en 
      sevdiğim kitaptır."

    - Ses tonunuzu belirtmek için yüz ifadeleri kullanın, ama tutumlu 
      bir şekilde. (:-) örnek bir yüz ifadesidir (yandan bakın)). Gülen 
      yüzlerin alıcıyı mutlu edecek ya da hakaret içeren bir yorumunuzu 
      yumuşatacak bir anlam ihtiva ettiğini varsaymayın.

    - Mesajlara duygularınızın etkisi altında cevaplar göndermemek için 
      bir gece bekleyin. Eğer bir konuda gerçekten kuvvetli hislere 
      sahipseniz, bunu "Hiddet Devrede/Devre dışı" parantezinde 
      belirtin.  Örneğin:
      Hiddet Devrede: Bu tip tartışmalar kullanılan bant genişliğini 
                      haketmemektedir. Mantığa aykırı ve sebepsizdir. 
                      Herkes de bu konuda benimle hemfikir olacaktır.

      Hiddet Devredışı

    - Kontrol karakterlerini ve non-ASCII (ASCII olmayan) eklentileri, 
      MIME eklentiler olmadıkça veya e-posta istemciniz bunların 
      karakter kodlamalarını doğru yapmadıkça mesajlarınıza dahil 
      etmeyin. Eğer karakter kodlamaları standart olmayan bir mesaj 
      gönderiyorsanız, alıcının bunu okuyabildiğinden emin olun. 	

    - Aşırıya kaçmadan, açık, sade ve net olun. Bir mesajı cevaplarken, 
      anlaşılır olabilmek için, yeterli miktarda orjinal materyal dahil 
      edin ama daha fazlasını değil. Bir mesajı, önceki mesajın tümünü 
      dahil ederek cevaplamak fazlasıyla yanlıştır. İlgili olmayan 
      kısımları atın.

    - Bir satırdaki karakter sayısını 65'ten az tutun ve yeni bir satıra
      geçerek bitirin.

    - E-posta, mesajın içeriğini yansıtan bir konu başlığına sahip 
      olmalıdır.



Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 5]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                   Ekim 1995


    - Eğer imza dahil edecekseniz, kısa tutun. Genel kanıya göre imza 4 
      satırdan daha uzun olmamalıdır. Aklınızda olmalı ki, insanlar 
      bağlantılarının her dakikasına para ödüyor, sizin mesajınız ne 
      kadar uzunsa, ödenen meblağ da o kadar artar.

    - Özel bir e-posta olmayabileceği gibi gibi, e-posta (ve bültenler) 
      sizi sahtekarlık ve keşfedilebilirliğin değişik derecelerindeki 
      yanıltıcılığa maruz bırakabilir. Bir mesajın geçerliliğini kabul 
      etmeden önce "gerçeğe uygunluk" hakkında sağduyunuza başvurun.

    - Mesaj içeriğinin önemi bunu meşrulaştırdığı takdirde; daha sonra
      uzunca bir cevap yazacak olsanız dahi, göndericiye mesajı 
      aldığınız bilgisini vermek için, acilen bu hususta açık bir 
      e-posta ile cevaplayın.

    - Bir insanla e-posta aracılığıyla iletişim kurmak için makul 
      beklentiler; kişi ile ilişkinize ve iletişimin konusuna bağlıdır. 
      Özel ve belirli bir e-posta ortamında öğrenilen kaide ve düstur; 
      genelde, internet üzerindeki insanlarla e-posta iletişiminize 
      uygulanamayabilir. Yerel kısaltmalar ya da argo konusunda dikkatli 
      olun.

    - Bir e-posta teslim etmenin maliyeti, gönderen ve alan tarafından 
      eşit (ortalama) olarak karşılanır. Bu durum diğer araçlardakinden 
      farklıdır. (örneğin, fiziksel posta, telefon, TV ya da radyodan.) 
      Birine e-posta göndermek onlara bant genişliği, disk alanı ya da 
      CPU kullanımı gibi bazı özel masraflara da yol açabilir. Bu 
      teklifsiz e-postalarla yapılan reklamların hoş karşılanmayışının 
      temel ekonomik sebebidir. (ve birçok ortamda yasaktır)

    - Gönderdiğiniz mesajın boyutundan haberdar olun. Mesajınızın 
      Postscript dosyaları gibi büyük dosyaları içermesi, onu 
      gönderilemeyecek kadar büyük yapabilir ya da gereksiz kaynak 
      harcanmış olur. Mesala 50KB üstündeki dosyaları göndermemek iyi 
      bir düstur olurdu. Dosya paylaşımını ya da dosyayı küçük parçalara 
      bölüp her birini ayrı mesajlar halinde göndermeyi bir alternatif 
      olarak göz önünde bulundurun.

    - İnsanlara talep etmedikleri bilgileri çok miktarda göndermeyin.

    - Eğer e-posta sisteminiz e-postayı yönlendirmeye olanak tanıyorsa, 
      iletim döngülerinden kaçının. Size gönderilen bir mesajın, bir 
      bilgisayardan diğerine bitmeyen bir döngüye girmemesi için birden 
      fazla sistemi ileti yönlendirecek biçimde yapılandırmadığınıza 
      emin olun.






Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 6]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                   Ekim 1995


2.1.2 Konuşma için:

   Konuşma, insanların bilgisayar aracılığıyla etkileşimli iletişim 
   kurmasına olanak tanıyan  protokoller dizinidir.

    - Büyük ve küçük harfleri birlikte kullanın, bir mektup yazıyor ya 
      da posta gönderiyor gibi düşünün.

    - Satırın sonuna akıp gitmeyin ve basitçe terminal sarmalamasına izin
      verin; satır sonunda yeni bir satıra geçin. Aynı zamanda ekran 
      boyutunuzun herkesinki ile aynı olduğunu varsaymayın. Göz kararıyla
      70 karakterden ve 12 satırdan fazla yazmamak iyidir. (ekranın bir
      kısmını kullanmanız sepebiyle.)

    - Kenarlarda boşluk bırakın, sayfanın kenarlarına yazmayın.

    - Bitirdiğinizi ve karşıdaki kişinin yazmaya başlayabileceğini 
      belirtmek için 2 satır geçişi kullanın. (boş satır)

    - Oturumu kapatırken her zaman "hoşçakal" ya da diğer veda 
      sözcüklerinden birini kullanın ve karşı tarafın görmesi için 
      bekleyin. Bu, uzak mesafedeki biriyle iletişim kurduğunuzda 
      özellikle önem arz eder. İletişiminizin bant genişliğine ve 
      gecikme süresine (ışık hızı) dayandığını unutmayın.

    - Unutmayın ki; konuşma diğer kişiyi meşgul etmekte. Tasarruflu bir 
      şekilde kullanın. Asla yabancılarla konuşmayın.

    - Yanıt alamamanın sebepleri çok fazladır. Her şeyin doğru 
      çalıştığını farz etmeyin. Konuşma yöntemlerinin tüm versiyonları 
      birbiri ile uyumlu değildir.

    - Eğer iletişim kendiliğinden koparsa, alıcıya tekrar çağrı 
      gönderin. Bir iki defa gönderdikten sonra çağrıyı sonlandırın. 

    - Eğer bir kişiden cevap alamıyorsanız başka bir tty 
      deneyebilirsiniz. Hangisinin açık olduğuna el yordamıyla karar 
      verin. Eğer hala cevap gelmiyorsa, göndermeye devam etmeyin.

    - Konuşma sizin klavye ile yazı yazma yeteneğinizi gösterir. Eğer 
      yavaş yazıyor ve hatalar yapıyorsanız, karşınızdaki kişi söylemek 
      istediğinizi anladığı sürece, düzeltmeye zaman harcamayın.

    - Devam eden birden fazla konuşma oturumunuz varsa dikkatli olun!








Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 7]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                   Ekim 1995


2.2  Yönetici Konuları

    - Özellikle yasadışı, uygunsuz ya da sahte bir trafik üzerinden 
      oluşturulan durumlarla mücadele etmek için yazılı kurallar 
      hazırlamış olduğunuzdan emin olun.

    - Taleplerle zamanında ilgilenin - sonraki iş gününe kadar.

    - Uygunsuz ya da illegal mesajlar aldıkları hususunda endişesi olan 
      insanlara vaktinde cevap verin. Zincirleme iletiler hakkındaki 
      isteklerle derhal ilgilenilmelidir.

    - Disk kotası vb. sistem kurallarının hepsini kullanıcılara 
      açıklayın. Disklerin dolmasının; faturaların artması, 
      e-postanın gecikmesi gibi durumlara etkisini anladıklarından emin 
      olun.

    - "Postmaster"ı, "Root"u isimlendirdiğinizden ve birilerinin o 
      e-postayı okuduğundan emin olun.

    - Kullanıcı şikayetlerini açık fikirli bir biçimde değerlendirin. 
      Adreslerin sahte veya düzmece olabileceğini unutmayın.
      
3.0  Birden Çoğa İletişim (E-posta Listeleri, NetNews)     

   Ne zaman birden çoğa bir iletişime girseniz, e-posta için olan 
   kuralların tümü bu iletişim biçiminde de uygulanmalıdır. Bunun 
   yanında, bir e-posta mesajı ya da gönderi ile çok sayıda insanla 
   iletişime geçmek; bir insanla, bire bir iletişimdekinin binbir 
   fazlası kadar muhtemel alıngan kişi farkıyla, iletişim kurmakla 
   oldukça benzerdir. Bu yüzden, muhattabınız hakkında olabildiğince 
   bilgi sahibi olmak fazlasıyla önemlidir.
   
3.1 Kullanıcı Yönergesi

3.1.1 E-posta Listeleri ve NetNews için Genel Yönerge

    - Herhangi bir şey göndermeden önce 2 ay e-posta listesini ve haber 
      grubunu okuyun. Bu yaptığınız, grubun kültürünü anlamanıza yardım 
      edecekir.
    
    - Sistem kullanıcılarının davranışları yüzünden sistem yöneticisini 
      suçlamayın.

    - Gönderinizin geniş bir kitleye ulaşacağını göz önünde bulundurun. 
      İçlerinde şu anki ya da müstakbel patronunuz yer alabilir. Ne 
      yazdığınıza özen gösterin. Ayrıca bilmelisiniz ki, e-posta 
      listeleri ve haber grupları sık sık arşivlenir. Bu da demek oluyor 
      ki; kelimeleriniz uzun süre bir çok insanın erişebileceği şekilde 
      saklanabilir.

Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 8]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                   Ekim 1995


    - Bireylerin kendileri adına konuştuklarını varsayın, söyledikleri 
      şeylerden organizasyonları sorumlu değildir.

    - E-posta ve haberlerin sistem kaynaklarını tükettiğini aklınızda 
      bulundurun. Bağlı olduğunuz kuruluşun, kaynakların kullanımını 
      kapsayan özel kuralları varsa bunlara dikkat edin.

    - Mesajlar ve makaleler açık olmalı ve değinmek istedikleri noktaya 
      parmak basmalı. Konu dışına çıkmayın, konuyu saptırmayın ve 
      insanların imla hatalarını anında düzelten mesajlar 
      göndermeyin. Bunlar, acemi bir çaylak olduğunuzu, diğer tutumlardan
      daha çok gösterir.

    - Konu satırları grubun geleneğini takip etmelidir.

    - Sahtecilik ve sahte e-postalar kabul görmezler.

    - Tanıtım ve reklam içerikli paylaşımlar bazı liste ve haber 
      gruplarında hoş görülebilecekken, bazılarında tiksintiyle 
      karşılanır. Bu da gönderinizi iletmeden önce alıcı kitlesini 
      tanıma geresiniminin bir diğer örneğidir. Tamamen konu dışı, talep 
      edilmemiş tanıtım e-postaları, büyük olasılıkla nefret mesajları 
      alacağınızı garantiler.

    - Eğer bir mesaja cevap gönderiyorsanız, aslını mesajın en üstünde 
      özetlediğinize ya da konunun anlaşılmasına yeterli olacak kısmını 
      dahil ettiğinize emin olun. Bu; alıcıların cevabınızı okumaya 
      başladıklarında, anlıyor olmalarını sağlar. Ağ bültenlerinden 
      beri, gönderilerin bir makineden diğerine yayılması hızlandı, bir 
      mesajın cevabını o mesajdan önce görmek mümkün. Konteksti vermek 
      herkese yardımcı olacaktır. Ama asıl mesajın tümünü dahil etmeyin!

    - Yeniden, imzanızın mesaja ekli olduğundan emin olun. Bunu yapmanız, 
      e-posta ya da haber okuyucu yazılımlarınızın başlık bilgisini 
      çıkaran garip özelliklerinin, insanların size nasıl ulaşacağına 
      dair mesajda bulunan tek bilgiyi silemeyeceğini garanti eder.

    - Mesaj veya gönderileri yanıtlarken dikkatli olun. Cevaplar 
      çoğunlukla, aslında bir liste veya grubun adresi olan, gönderinin 
      oluşturulduğu ilk adrese yollanır. Kazara, kişisel bir cevabı 
      oldukça fazla insana gönderebilirsiniz ki bu da utanç veri bir 
      durum olur. "Cevapla"ya güvenmektense adesi yazmak daha iyidir.    









Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 9]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                   Ekim 1995


    - Teslim edildi-okundu bilgisi, teslim-edilemedi notları ve tatil 
      programları ne bütünen standardize olmuştur ne de karşı taraftaki 
      sistemin internet postasına bağlı olduğunu doğrulamak adına 
      bütünen güvenilirlik ifade eder. E-posta listelerine 
      gönderildiklerinde ise istilacı olarak görülürler. Ayrıca bazı 
      kişiler teslim edildi bilgisini bir mahremiyet ihlali olarak 
      değerlendirmektedir. Özetle; bu tip yöntemleri kullanmayın.

    - Eğer e-posta listesi veya gruba gitmiş bir kişisel mesaj 
      fark ederseniz, o kişi ve gruba özrünüzü iletin.

    - Eğer bir kişi ile anlaşmazlık içerisinde olduğunuzu fark ederseniz, 
      karşılıklı cevaplarınızı liste veya grup üzerinden göndermek yerine 
      özel e-posta ile gönderin. Eğer grubun da ilgisini çekebilecek bir 
      konuyu tartışıyorsanız, sonrasında onlar için özetleyebilirsiniz.
  
    - Provokatif tartışmalara dahil olmayın. Tahrik edici içerikleri ne 
      gönderin, ne de cevaplayın.

    - Cevaplara gereksiz cevap niteliğinde iletiler veya makaleler 
      göndermekten kaçının.

    - Sabit aralıklı(monospacing) yazı tipleri ve diagramlar kullanırken 
      dikkatli davranın. Bunlar farklı sistemlerde ve aynı sistem 
      üzerindeki farklı e-posta istemcilerinde farklı görüneceklerdir.
  
    - Çeşitli ilgi alanları hakkındaki konular üzerine tartışan haber 
      grupları ve e-posta listeleri mevcut. Bunlar, çeşitli yaşam 
      biçimleri, dini inanç ve kültürleri yansıtmakta. Bakış açısı size 
      saldırgan gelen bir gruba makale ya da mesaj gönderiyor olmanız, 
      basitçe; onları saldırgan olarak kabul etmediğiniz anlamına gelir.
      Ayrıca cinsiyetçi ve ırkçı söylemler yasal uygulamalara tabi 
      olabilir. Sakıncalı gördüğünüz içerikleri filtrelemek için uygun 
      yazılımlar mevcut.

















Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 10]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995   


3.1.2  E-posta Listesi Yönergesi

   Internette hangi e-posta listelerinin bulunduğunu ve onlara nasıl üye 
   olunacağını anlatan bilgileri bulmak için farklı yollar mevcut. 
   Organizasyonunuzun bu tür listelere katılma ve paylaşım yapma 
   konusundaki politikalarını iyice anladığınızdan emin olun. Genelde, 
   internette bilgi bulmaya çalışmadan önce yerel kaynakları kontrol 
   etmek daha mantıklı bir harekettir. Ancak news.answers’da düzenli 
   aralıklarla paylaşılan, internet e-posta listelerini listeleyen ve 
   onlara nasıl üye olunacağını anlatan bir dizi dosya mevcut. Bu 
   herhangi bir konu hakkında bir liste bulmak için paha biçilmez bir 
   kaynak. Ayrıca kaynakçadaki [9,13,15] referansları inceleyiniz.

    - Üye olma ve üyelikten ayrılma mesajlarını doğru adrese gönderin. 
      Her ne kadar bazı e-posta listesi yazılımları bunları 
      yakalayabilecek kadar akıllı olsa da, birçoğu bunu başaramıyor. 
      Listelerin nasıl işlediğini öğrenmek ve doğru e-postayı doğru 
      adrese göndermek sizin sorumluluğunuzdadır. Çoğu e-posta 
      listesinin üye olma ve üyelikten ayrılma mesajlarını “-request” 
      ismiyle göndermesi adettendir fakat bu ismi kullanmayanlar da 
      mevcut. Bu nedenle üye olduğunuz listelerin kullandıkları isimleri 
      öğrendiğinizden emin olun.   

    - Katıldığınız tüm listelerin “üyelik” mesajlarını kaydedin. Çünkü 
      bu mesajlar aynı zamanda üyelikten nasıl ayrılacağınızı da 
      söylemektedir.

    - Genelde, bir kere mesajı gönderdikten sonra onu geri almanız 
      mümkün değildir. Hatta sistem yöneticisinin dahi geri alması 
      mümkün değildir. Bu yüzden mesajı yazdıktan sonra, göndermek 
      istediğinizden kesinlikle emin olun.
    
    - E-posta yazılımlarının otomatik cevaplama özelliği kurum içi 
      iletişimde kullanışlı olsa da, tüm e-posta listelerine 
      gönderildiği zaman oldukça rahatsız edici olabilmektedir. 
      Listelerdeki mesajlara cevap verirken “Yanıtla”daki adresleri iyi 
      kontrol edin çünkü çoğu otomatik cevaplama, listedeki bütün 
      kullanıcılara gitmektedir.  

    - URL veya ftp’lerle işinizi görebilecekseniz e-posta listelerine 
      büyük boyutlu dosyalar göndermeyin. Eğer birkaç dosya halinde 
      göndermek istiyorsanız, grubun geleneğine uyduğunuzdan emin olun. 
      Eğer grubun geleneklerini bilmiyorsanız, sorup öğrenin.

    - Eğer uzun bir süre boyunca e-posta kutunuzu kontrol 
      edemeyecekseniz, gruptan çıkmayı veya varsa “nomail” seçeneğine 
      geçmeyi göz önünde bulundurun.




Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 11]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995


    - Eğer bir mesajı birden fazla e-posta listesine gönderecekseniz, 
      özellikle de listeler birbiriyle yakından alakalıysa, aynı mesajı 
      birden fazla gruba gönderdiğiniz için özür dileyin.

    - Eğer bir soru soracaksanız, sorunun özetini gönderdiğinizden emin 
      olun. Bunu yaparken, aldığınız mesajları toplu halde göndermek 
      yerine gerçekten özetleyerek gönderin.

    - Bazı e-posta listeleri gizlidir. Bu tür listelere davet edilmeden 
      e-posta göndermeyin. Bu listelerden gelen e-postaları da diğer 
      gruplara iletmeyin.

    - Eğer bir tartışmaya girecek olursanız, tartışmada bulunan 
      insanların kişiliklerine değil, tartışmanın konusu olan 
      problemlere odaklanın. 

3.1.3  NetNews Yönergesi

   NetNews, kişilerin özel ilgi alanları hakkındaki konularda iletişim 
   kurmalarını sağlayan dünya geneline yayılmış bir sistemdir. Bu sistem 
   hiyerarşilere bölünmüş olup ana dalları: sci - bilimle ilgili 
   tartışmalar; comp - bilgisayarlarla ilgili tartışmalar; news - 
   NetNews'in kendisi ile ilgili tartışmalar; rec - sosyal aktiviteler; 
   soc - sosyal sorunlar; talk - uzun soluklu, hiç bitmeyen tartışmalar; 
   biz - iş dünyasıyla ilgili paylaşımlar ve alt - alternatif 
   hiyerarşi’den oluşmaktadır. Alt isimli bir grubun kurulmasının nedeni, 
   bu grubun, hiyerarşinin diğer kısımlarında gruplar kurulurken yaşanan 
   süreçten geçmeyecek olmasıdır. Ayrıca bölgesel hiyerarşiler, 
   Bionet gibi çok geniş alana yayılmış hiyerarşiler ve hatta 
   işyerinizin sahip olduğu gruplar da mevcuttur. Yakın zamanda 
   "humanities" adlı bir hiyerarşi daha eklenmiş olup, zamanla hiyerarşi 
   sayısı  daha fazla artacaktır. Haberler hakkında daha fazla bilgi 
   için kaynakçadaki [2,8,22,23] referansları inceleyiniz.


    - NetNews jargonunda “Posting”, bir grupla yeni bir yazı paylaşma 
      veya bir kişinin paylaştığı bir yazıya cevap verme anlamında 
      kullanılmaktadır. “Cross-Posting”, bir mesajı aynı anda birden çok
      grupla paylaşma anlamında kullanılmaktadır. Eğer Cross-posting 
      yaptıysanız ya da “Followup-To:” başlığıyla gönderdiyseniz, 
      okuyucuları uyarın! Okuyucular genelde mesajın sadece bir grupla 
      paylaşıldığını ve followup'ların bu gruba gideceğini varsayarlar. 
      Başlıklar bu varsayımı değiştirmeye yönelik olarak çalışır.

    - Bir konu başlığına cevap yazmadan önce, tüm tartışmayı okuyun. 
      Eğer konu başlığındaki cevaplar kendisinden önceki gönderileri 
      onaylayan nitelikteyse siz de; “bence de” vb. bir cevap yazmayın. 
      Cevap niteliğindeki gönderilerin içeriği, alıntı yapılan cümleden 
      uzun olmalıdır.   


Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 12]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995


    - Eğer bir sorunun cevabı, sadece bir kişiye özel ise bu kişiye 
      e-posta göndermeyi tercih edin. Unutmayın ki NetNews, dünya 
      geneline yayılmış bir sistemdir ve tüm dünyanın, kişisel bir 
      cevabı okumasına gerek YOKTUR. Fakat cevabınız -kişisel olsa dahi- 
      grup üyelerinin yararına olacaksa göndermekten çekinmeyin.
    
    - Başlık kısmının “Dağıtım” aralığını kontrol edin ama fazla da 
      güvenmeyin. News'in karışık iletim yöntemi nedeniyle “Dağıtım” 
      aralıkları çok güvenilir olamamaktadır. Fakat kısıtlı sayıda 
      okuyucunun ilgisini çekecek bir gönderi oluşturacaksanız, bu 
      gönderinin sadece o kişilere ulaşması için bir dağıtım cümlesi 
      kullanın. Örneğin sadece New Jersey'de yaşayan okuyucuların 
      ilgisini çekecek bir yazı paylaşıyorsanız “Dağıtım” aralığına “nj”
      ibaresini ekleyin.  

    - Eğer bir yazının birden fazla Haber Grubunun ilgisini çekeceğini 
      düşünüyorsanız, yazıyı her bir gruba ayrı ayrı göndermek yerine 
      CROSSPOST yani “tek seferde birden fazla gruba gönderi” yapmaya 
      özen gösterin. Zaten genelde bu tür bir yazıyı göndermenize izin 
      verecek, aynı ilgi alanına sahip 5 veya 6 grup mevcut olur.

    - Bir soru sormadan önce, referans kaynaklarını (bilgisayar 
      kılavuzları, gazeteler, yardım dosyaları) kullanmayı deneyin. Bir 
      haber grubuna, cevabı zaten mevcut olan bir soruyu sormanız durumu 
      “RTFM” gibi tepkilere yol açabilir. (RFTM: read the fine manual, 
      “sevimli el kitabını oku” diye açıklanabilr. Fakat “f” harfi her 
      durumda “fine“ kelimesini temsil etmiyor olabilir. Bilindiği gibi 
      “f” ile başlayan kelimeler arasında sizi fazlasıyla rahatsız 
      edebilecek olanlar da vardır.)      

    - Her ne kadar reklamları kabul eden Haber Grupları olsa da, genelde 
      konuyla alakasız reklam yapmak, suç olarak görülür. İçinde 
      bulunduğunuz her gruba reklam göndermeniz, gruplardan ihraç 
      edilmenizin garantisi olacaktır. Yapmayın! 

    - Eğer gönderinizde bir hata farkederseniz, bu hatayı olabilecek en 
      kısa zamanda düzeltmeye çalışın.

    - Bir başkasının göndermiş olduğu cevap veya her türden yazıyı 
      Silmeye Kalkmayın! Eğer gönderdiğiniz bir yazıyı ya da silinmesi 
      gereken bir zincirleme iletiyi nasıl sileceğinizi bilmiyorsanız, 
      yöneticinizle iletişime geçin.

    - Eğer gönderi yaptığınızın hemen akabinde bu gönderiyi 
      bulamıyorsanız, işlemin başarısız olduğunu farzedip tekrar yapmaya 
      çalışmayın!





Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 13]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995


3.2    Yönetici Yönergesi

3.2.1 Genel Sorunlar


    - Sitenizin NetNews ve e-posta listelerine kayıt olmakla ilgili 
      politikalarını açıkça belirtin.

    - Sitenizin NetNews, e-posta listelerinde gönderi yapmasıyla ve 
      .sigs dosyalarındaki feragatnamelerin kullanımıyla ilgili 
      politikalarını açıkça belirtin.

    - Arşivleme politikanızı açıkça belirtin ve kullanıcıları 
      bilgilendirin. (Makaleler ne kadar süreyle saklanacak?)
    
    - Kullanıcılarınız hakkındaki suçlamaları ivedilikle ve açık görüşlü 
      bir şekilde değerlendirin.
    
    - Sisteminizin sağlıklı şekilde işleyip işlemediğini takip 
      ettiğinizden emin olun.
    
    - Sistem log'larını ne kadar süre tutacağınızı kararlaştırın ve 
      log'lama konusundaki politikanızla ilgili kullanıcıları 
      bilgilendirin.


3.2.2  E-posta Listeleri  
    
    - “Geri Dönen” e-posta problemini yaşamak istemiyorsanız, 
      listelerinizi güncel tutun.
    
    - Sorun yaşayan liste sahiplerine yardımcı olun.

    - Liste sahiplerini, bakım çalışmaları ve planlı durdurmalar ile 
      ilgili bilgilendirin.

    - Listeye üyelik ve yönetimden gelen e-postalar için -request 
      değerini kullandığınızdan emin olun.

    - Tüm e-posta geçitlerinizin sorunsuz çalıştığından emin olun.


3.2.3. NetNews
   
    - Size ulaşan bildirim dosyalarının nitelikleri konusunda 
      kullanıcıları bilgilendirin. Eğer tamamlanmamış bir bildirim 
      almışsanız, insanlar bunun sebebini merak edebilir.
      
      
      

Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 14]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995


    - News Reader istemcilerinin çeşitliliği, istemcilerdeki problemler 
      yüzünden sunucuların suçlanmasına neden olabilir.

    - Kullanıcıların, kendi gönderileri veya zincirleme iletiler için 
      yaptıkları silinme taleplerini olabileceği kadar hızlı 
      değerlendirmeye özen gösterin.

    - “Usenet”, “NetNews” ve “News” isimleriyle e-posta adresleri alın 
      ve bir kişinin bu e-postaları okuyup cevapladığından mutlaka emin 
      olun.

3.3 Moderator Yönergesi 

3.3.1 Genel Yönerge

    - Sıkça Sorulan Sorular’ınızın düzenli aralıklarla gönderildiğinden 
      emin olun. Mesajlar ve yazılar için yönergeler ekleyin. Eğer 
      Sıkça Sorulan Sorular’ın düzenleyicisi siz değilseniz, 
      düzenleyicilerin bunu yaptığından emin olun.

    - Üye olma ve üyelikten ayrılma bilgilerini de içeren, iyi bir 
      karşılama mesajı hazırladığınızdan emin olun.
    
    - Haber Grupları için sözleşmeler ve yönetmelikler düzenli 
      aralıklarla tekrar tekrar gönderilmelidir.  

    - Haber gruplarını ve e-posta listelerini güncel tutun. Mesajları 
      zamanında paylaşın. Şehir dışına çıktığınızda veya tatile 
      gittiğinizde yerinize bakacak birini bulmayı ihmal etmeyin.

4.0  Bilgi Servisleri (Gopher, Wais, WWW, ftp, telnet)

   Internet tarihinin yakın zamanlarında, internet yeni ve çeşitli bilgi 
   servislerinin bombardımanına tutuldu. Gopher, Wais, Word Wide Web 
   (WWW), Multi-User Dimensions(MUDs) ve Nesne Yönelimli Multi-User 
   Dimensions (MOOs) bunlardan bazıları. Her ne kadar bilgiye ulaşabilme 
   gücünde büyük bir patlama yaşandıysa da “Caveat Emptor” (sorumluluk 
   kullanıcıya aittir) prensibi aynı şekilde kaldı. Bu servisler 
   hakkında daha fazla bilgi edinmek için kaynakçadaki [14,28]
   refransları inceleyin.

4.1 Kullanıcı Yönergesi

4.1.1. Genel Yönerge

    - Bütün bu servislerin birilerine ait olduğunu unutmamanız gerekir. 
      Parayı kim ödüyorsa kullanım kurallarını da elbette onlar 
      belirleyecektir. Bilgi ücretsiz olabilir ama olmayabilir de. 
      Kontrol ettiğinizden emin olun. 
      
      
Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 15]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995


    - Eğer bilgi servisleriyle ilgili bir sıkıntı yaşıyorsanız, sorunun 
      kaynağının sağlayıcı tarafından geldiğini varsaymadan önce 
      problemi kendi tarafınızda arayın. Dosya yapılandırmaları, yazılım 
      kurulumu, internet bağlantısı vs.'yi kontrol edin. Her ne kadar 
      kullanılan dosya uzantılarının isimleri belirlenmiş olsa da bu 
      isimlere yine de fazla güvenmeyin. Mesela bir .doc dosyası her 
      zaman MS Word dosyası olmak zorunda değildir. Bilgi servisleri de 
      www.xyz.com gibi belirlenmiş isimleri kullanabilmektedir. Her ne 
      kadar bu isimleri bilmek faydalı olsa da yine de çok güvenmeyin.     

    - Dosya isimlerinin sisteminizde nasıl çalıştığını öğrenin.   
 
    - Oturumlar sırasında bilgi sağlamak için kullanılan isimleri 
      öğrenin. FTP siteleri genelde, dosyalar hakkında bilgi içeren 
      dosyaları, yüksek seviyeli bir dizin altında README isimli bir 
      dosyada saklarlar. Fakat bu dosyaların her zaman güncel veya kesin 
      doğru olması beklenmemelidir.   

    - Bulduğunuz her bilginin her zaman güncel veya kesin doğru olmasını 
      beklemeyin. Unutmayın ki yeni teknolojiler herkesin istediğini 
      yayınlamasına olanak vermektedir. Fakat herkesin yayın yapmanın 
      getirdiği sorumlulukları – henüz - anlamış olması beklenemez. 
   
    - Güvenlik ve doğrulama teknolojileri kullanmıyorsanız, herhangi bir 
      sisteme yüklediğiniz bilgilerin “açık” bir şekilde, sahtekarlardan 
      ve "sniffer"lardan korunmaksızın internete iletileceğini unutmayın.

    - Internet küresel bir olgu olduğundan, bilgi servislerinin kendi 
      toplumunuzdan farklı kültür ve yaşam tarzlarını yansıtabileceğini 
      göz önünde bulundurun. Sizin rahatsız edici bulabileceğiniz 
      gönderiler, bunları rahatsız edici bulmayan bir coğrafyada 
      üretilmiş ve gönderilmiş olabilir. Açık görüşlü olun.

    - Eğer popüler bir sunucudan bilgi isteyecekseniz ve eğer bir liste 
      mevcutsa; size en yakın olan yansı sunucusunu kullanmaya özen 
      gösterin.

    - Diğer insanların almasını sağlamak adına, başkalarına ait olan FTP 
      sitelerine dosya yüklemeyin. Bunun adına “dumping” denir ve 
      genelde hoş karşılanmayan bir davranış şeklidir. 

    - Eğer bir siteyle sorun yaşadıysanız ve bu sorunla ilgili yardım 
      isteyecekseniz, problemi çözmek adına verebileceğiniz tüm 
      bilgileri vermeye özen gösterin.  

    - Örneğin bir web sayfası gibi kendi bilgi servisinizi açmak 
      istiyorsanız, yerel sistem yöneticinize danışarak hangi yerel 
      yönetmeliklerin yürürlükte olduğunu öğrenin.
      
      
      
Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 16]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995      


    - Sisteminizi yaymak için popüler sitelere yükleyecekseniz trafiğin 
      en yoğun olduğu saatleri değil azaldığı saatleri tercih edin.

4.1.2 Gerçek Zamanlı İnteraktif Hizmetler Yönergesi (MUDs MOOs IRC)

    - Aynı diğer çevrelerde olduğu gibi, grubun kültürünü anlamak için 
      önce "dinlemek" şarttır.

    - Bir kanal veya odada herkese teker teker selam vermeniz gerekli 
      değildir. Sadece bir “Selamlar” da aynı işi görecektir. İstemcinin 
      otomatik özelliklerini kullanarak insanları karşılamak hoş bir 
      davranış değildir.   

    - Eğer büyük boyutlarda bilgiler göndermeyi planlıyorsanız 
      katılımcılarınızı uyarın. Eğer herkes kabul ederse 
      gönderebilirsiniz fakat istenmeyen bir bilgiyi haber vermeden 
      göndermek aynı e-postada olduğu gibi uygunsuz davranış olarak
      değerlendirilecektir. Yapmayın!

    - Tanımadığınız insanların sizinle konuşmak isteyeceklerinden emin 
      olmayın. Yine de birine özel mesaj göndermeniz gerekiyorsa, 
      onların meşgul olabileceğini veya sizinle konuşmak 
      istemeyebileceklerini göz önünde bulundurun ve olgunlukla 
      karşılayın.

    - Grubun yönergesine uyun ve tanıtım materyallerini arayın. Bu 
      materyallerin yine grupla alakalı bir ftp sitesinde bulunma 
      ihtmalleri mevcuttur.

    - Diğer kullanıcıları; yaş, cinsiyet, yaşadığı yer gibi özel konular 
      hakkında bilgi vermeleri için zorlamayın. Belli bir samimiyet 
      kurduktan sonra bu tür soruları sormak uygun olabilir fakat çoğu 
      insan yeni tanıdığı birine bu tür bilgileri verme konusunda 
      gönüllü olmaz.

    - Eğer bir kullanıcı gerçek ismini değil de takma bir isim 
      kullanıyorsa onun anonim kalma isteğine saygı duyun. O kişiyle 
      yakın arkadaş olsanız dahi, gerçek ismi yerine takma ismini 
      kullanmak daha uygun bir davranış olacaktır. Kişiden izin almadan 
      o kişinin gerçek ismini çevrimiçi ortamlarda kullanmayın.











Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 17]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995


4.2 Yönetici Yönergesi

4.2.1 Genel Yönerge

    - Neyin kopyalanabilir olduğunu, neyin olmadığını açıkça belirtin.

    - Site ve organizasyonunuzda neler sunduğunuzu açıklayın. Genel 
      politikaların açıkça anlatıldığından emin olun.

    - Bilgileri özellikle de README'leri güncel tutun. README 
      dosyalarını ascii metin formatında tutun.

    - Eğer sitenizin yansılarını biliyorsanız, onların bulunduğu bir 
      listeyi paylaşın. Yansılarınızın telif hakları ile ilgili 
      bilgileri de eklemeyi ihmal etmeyin. Ve eğer mümkünse güncelleme 
      tarihlerini listeleyin. 

    - Popüler ve büyük bilgileri destekleyecek bant genişliğinizin 
      olduğundan emin olun.  

    - Dosya uzantıları olarak – ascii metin için .txt; HTML için .html 
      veya .htm; Postscript için .ps; Taşınabilir Belge Formatı için PDF; 
      SGML için .sgml veya .sgm; Unix olmayan çalıştırılabilir dosyalar 
      için de .exe uzantılarını kullanın. 

    - Göndereceğiniz dosyaların adlarının ilk 8 karakterinin özgün 
      olmasına dikkat edin.  

    - Bilgi sağlarken sitenizin kendisine özgü bir şeyler sunduğundan 
      emin olun. İnternetteki diğer servislere yönlendirecek bir bilgi 
      servisi kurmaktan kaçının.    

    - Sitelerden izin almadan yönlendirme yapmayın.

    - Bir bilgi servisi kurmanın sadece tasarım ve uygulamadan ibaret 
      olmadığını unutmayın. Bu iş aynı zamanda  bakım ve sürdürmeyi de 
      kapsar.  

    - Gönderdiğiniz belge ve materyallerin, destekleyici organizasyon 
      için uygun olduğundan emin olun.

    - Uygulamaları değişik araçlarla test edin. Eğer sadece tek bir 
      istemciyle test yapıyorsanız her şeyin düzgün bir şekilde 
      çalıştığından çok da emin olmayın. Ayrıca istemcilerin ucuz 
      teknolojiler kullandığını varsayın ve sadece grafik tabanlı 
      kullanıcı arayüzleri tarafından kullanılabilecek uygulamalar 
      oluşturmayın.




Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 18]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995


    - Bilgilerinizin uzun ömürlü olması konusunda duyarlı olun. Zamana 
      duyarlı olan materyallerinizi güncel tutun ve bu bilgileri iyi bir 
      şekilde koruma konusunda tedbirli olun.

    - Dışa aktarım kısıtlamaları ülkeden ülkeye değişmektedir. Bir şey 
      paylaşırken dışa aktarım kısıtlamalarının sonuçları olabiliceğini 
      iyice anlayın.

    - Kullanıcılara topladığınız WWW geribildirimleri gibi bilgilerle ne 
      yapmayı planladığınızı anlatın. Eğer kişilerin beyanlarını 
      yayınlamayı veya sadece diğer kullanıcıların erişebilirliklerine 
      açmayı düşünüyorsanız bile, kişileri önceden haberdar edin.

    - "Giriş Sayfası" gibi kullanıcı bilgi servisleri hakkındaki 
      politikalarınızın, iyi bilinir olduğundan emin olun.


5.0 Derlenmiş Kaynakça 

   Bu kaynakça hem genel referans için hem de yukarıdaki bölümlerde 
   bahsedilen bilgileri bir araya getirmek için kullanılmıştır. 
   Bu kaynaklardan elde edilemeyen bilgiler ise IETF-RUN(The Internet 
   Engineering Task Force) Çalışma Grubu'nun tecrübelerinden yararlanılarak 
   derlenmiştir. 

   [1]  Angell, D., and B. Heslop, "The Elements of E-mail Style",
        New York: Addison-Wesley, 1994.

   [2]  "Answers to Frequently Asked Questions about Usenet"
        Original author: jerry@eagle.UUCP (Jerry Schwarz)
        Maintained by:  netannounce@deshaw.com (Mark Moraes)
        Archive-name: usenet-faq/part1

   [3]  Cerf, V., "Guidelines for Conduct on and Use of
        Internet", at: <URL://http://www.isoc.org/proceedings/
        conduct/cerf-Aug-draft.html>

   [4]  Dern, D., "The Internet Guide for New Users", New York:
        McGraw-Hill, 1994.

   [5]  "Emily Postnews Answers Your Questions on Netiquette"
        Original author: brad@looking.on.ca (Brad Templeton)
        Maintained by:  netannounce@deshaw.com (Mark Moraes)
        Archive-name: emily-postnews/part1

   [6]  Gaffin, A., "Everybody's Guide to the Internet",  Cambridge,
        Mass., MIT Press, 1994.




Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 19]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995


   [7]  "Guidelines for Responsible Use of the Internet"
        from the US house of Representatives gopher, at:
        <URL:gopher://gopher.house.gov:70/OF-1%3a208%3aInternet
        %20Etiquette>

   [8]  How to find the right place to post (FAQ)
        by buglady@bronze.lcs.mit.edu (Aliza R. Panitz)
        Archive-name: finding-groups/general

   [9]  Hambridge, S., and J. Sedayao, "Horses and Barn Doors:
        Evolution of Corporate Guidelines for Internet Usage",
        LISA VII, Usenix, November 1-5, 1993, pp. 9-16.
        <URL: ftp://ftp.intel.com/pub/papers/horses.ps or
        horses.ascii>

   [10] Heslop, B., and D. Angell, "The Instant Internet guide :
        Hands-on Global Networking", Reading, Mass., Addison-Wesley,
        1994.

   [11] Horwitz, S., "Internet Etiquette Tips",
        <ftp://ftp.temple.edu/pub/info/help-net/netiquette.infohn>

   [12] Internet Activities Board, "Ethics and the Internet", RFC 1087,
        IAB, January 1989. <URL: ftp://ds.internic.net/rfc/rfc1087.txt>

   [13] Kehoe, B., "Zen and the Art of the Internet: A Beginner's
        Guide", Netiquette information is spread through the chapters
        of this work. 3rd ed. Englewood Cliffs, NJ., Prentice-Hall,
        1994.

   [14] Kochmer, J., "Internet Passport: NorthWestNet's Guide
        to our World Online",  4th ed.  Bellevue, Wash.,
        NorthWestNet, Northwest Academic Computing Consortium, 1993.

   [15] Krol, Ed, "The Whole Internet: User's Guide and
        Catalog", Sebastopol, CA, O'Reilly & Associates,
        1992.

   [16] Lane, E. and C. Summerhill, "Internet Primer for
        Information Professionals: a basic guide to Internet networking
        technology", Westport, CT, Meckler, 1993.

   [17] LaQuey, T., and J. Ryer, "The Internet Companion",
        Chapter 3 "Communicating with People", pp 41-74. Reading,
        MA, Addison-Wesley, 1993.






Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 20]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995


   [18] Mandel, T., "Surfing the Wild Internet", SRI International
        Business Intelligence Program, Scan No. 2109.  March, 1993.
        <URL: gopher://gopher.well.sf.ca.us:70/00/Communications/
        surf-wild>

   [19] Martin, J., "There's Gold in them thar Networks! or Searching for
        Treasure in all the Wrong Places", FYI 10, RFC 1402,
        January 1993. <URL: ftp://ds.internic.net/rfc/rfc1402.txt>

   [20] Pioch, N., "A Short IRC Primer", Text conversion
        by Owe Rasmussen.  Edition 1.1b, February 28, 1993.
        <URL: http://www.kei.com/irc/IRCprimer1.1.txt>

   [21] Polly, J., "Surfing the Internet: an Introduction",
        Version 2.0.3.  Revised May 15, 1993.
        <URL: gopher://nysernet.org:70/00/ftp%20archives/
        pub/resources/guides/surfing.2.0.3.txt>
        <URL: ftp://ftp.nysernet.org/pub/resources/guides/
        surfing.2.0.3.txt>

   [22] "A Primer on How to Work With the Usenet Community"
        Original author: chuq@apple.com (Chuq Von Rospach)
        Maintained by:  netannounce@deshaw.com (Mark Moraes)
        Archive-name: usenet-primer/part1

   [23] Rinaldi, A., "The Net: User Guidelines and Netiquette",
        September 3, 1992.
        <URL: http://www.fau.edu/rinaldi/net/index.htm>

   [24] "Rules for posting to Usenet"
        Original author: spaf@cs.purdue.edu (Gene Spafford)
        Maintained by:  netannounce@deshaw.com (Mark Moraes)
        Archive-name: posting-rules/part1

   [25] Shea, V., "Netiquette", San Francisco: Albion Books,
        1994?.

   [26] Strangelove, M., with A. Bosley, "How to Advertise
        on the Internet", ISSN 1201-0758.

   [27] Tenant, R., "Internet Basics", ERIC Clearinghouse of Information
        Resources, EDO-IR-92-7.  September, 1992.
        <URL: gopher://nic.merit.edu:7043/00/introducing.
        the.internet/internet.basics.eric-digest>
        <URL: gopher://vega.lib.ncsu.edu:70/00/library/
        reference/guides/tennet>

   [28] Wiggins, R., "The Internet for everyone: a guide for
        users and providers", New York, McGraw-Hill, 1995.


Hambridge                    Enformasyonel                      [Sayfa 21]


RFC 1855                   Ağ Etiği Yönergesi                    Ekim 1995


6.0 Güvenlik Hususları 

   Bu bildiride güvenlik mevzularına yer verilmemiştir. 

7.0 Yazarın Adresi 

   Sally Hambridge 
   Intel Corporation 
   2880 Northwestern Parkway 
   SC3-15 
   Santa Clara, CA   95052 

   Phone: 408-765-2931 
   Fax:   408-765-3679 
   EMail: sallyh@ludwig.sc.intel.com





































Hambridge                    Enformasyonel                     [Page 22]


Html markup produced by rfcmarkup 1.118, available from https://tools.ietf.org/tools/rfcmarkup/